Για να ξεκινήσουμε λοιπόν, μην σας παραξενεύει που θα δείτε παρά πολλά θέματα για τις μηχανές gaggia. Μην φανταστείτε πάλι ότι το φόρουμ τούτο λειτούργει διαφημιστικά για αυτή τη μάρκα. Ίσως από διαφόρους να έχετε ακούσει ότι η Χ μηχανή είναι η καλύτερη, ή η Ψ μηχανή φτιάχνει τον πιο καλό καφέ. Στην περιοχή τιμών όμως από 120- 350 ευρώ οι gaggia είναι μονόδρομος λόγω τρόπου κατασκευής, επαγγελματικού κλείστρου (portafilter, "pf") κλπ.
Μέχρι τώρα οι πιο πολλοί από εσάς, πίνατε εσπρέσο/καπουτσινο από κάποια krups, izzy, kenwood ή και saeco ακόμα. Όλες αυτές σχεδόν, είναι σχεδιασμένες να δέχονται και πουλιούνται με pressurized καλαθάκια ή pressurized portafilter (p-pf). Τα pressurized καλαθάκια είναι αυτά που οι τρυπούλες στον πάτο του καλαθιού δεν είναι όλες διαμπερείς, αλλά το καλαθάκι αν το δεις από την εξωτερική του πλευρά στον πάτο, θα ανακαλύψεις ότι ένα μεγάλο του μέρος είναι κλειστό και έτσι οι πραγματικές τρύπες είναι λιγότερες και από τις μισές ίσως. Τα pressurized pf είναι αυτά που έχουν μία βαλβίδα στην βάση τους που εμποδίζει το νερό να τρέχει ελεύθερα από τους εκροείς (spouts). Ο λόγος που οι φτηνότερες μηχανές πουλιούνται με τέτοια καλαθάκια/portafilters, είναι ότι ο έτοιμος τριμμένος καφές που αγοράζετε από το σουπερ-μαρκετ είναι "χοντροκομμένος". Έτσι, με τα pressurized καλαθάκια/portafilters οι κατασκευαστές, αυξάνουν την αντίσταση στο νερό (μέχρι να φτάσει ως καφές στο φλιτζάνι) και έτσι αυτό μπορεί να εμπλουτιστεί περισσότερο από τον "χοντροκομμένο" καφέ της αγοράς. Αν σε μια τέτοια μηχανή βρείτε και βάλετε ένα non-pressurized καλαθάκι/portafilter, με τον έτοιμο τριμμένο καφέ των σουπερμάρκετ θα πάρετε ένα υποδεέστερο αποτέλεσμα.
Οι κατασκευαστές των φτηνών μηχανών ξέρουν ότι απευθύνονται σε ανθρώπους που θέλουν να ξοδέψουν λίγα και που σίγουρα δεν θα έχουν μύλο να αλέθουν τον καφέ τους. Έτσι γνωρίζοντας ότι ο μέσος πότης δεν θα έχει μύλο, και γνωρίζοντας ότι οι έτοιμοι τριμμένοι καφέδες είναι χοντροκομμένοι, βγάζουν τις φτηνές μηχανές τους με τέτοια καλαθάκια/portafilters που συνήθως τους δίνουν εύηχα ονόματα (perfect crema κλπ)
Ένα διαφημιστικό κόλπο που κάνουν πολλοί κατασκευαστές αρκετών φτηνών μηχανών είναι να δίνουν ονομαστικές τιμές πίεσης. Ακούτε για παράδειγμα ότι η τάδε μηχανή έχει αντλία με 19 bar πίεση και λογικά σκέφτεστε ότι θα είναι καλύτερη από μια που ανακοινώνει 15 bar και ότι θα κάνει και καλύτερο καφέ! Στην πράξη, ο εσπρέσο χρειάζεται περίπου 9 bar πραγματική πίεση στο κλείστρο του καφέ και δεν είναι λίγες οι φτηνομηχανές που ανακοινώνουν 19 bar πίεση και στο κλείστρο (pf) έχουν κάτω από 5 !!
Εδώ πρέπει να πούμε κάτι ακόμα. Οι μηχανές που φτιάχνουν καφέ από κάψουλες (nespresso κλπ) δίνουν από χειρότερο έως πολύ χειρότερο καφέ από τις κλασικές. Άρα αυτές τις ξεχνάμε αν θέλουμε να μιλήσουμε για πραγματικό καφέ εσπρέσο. Άλλωστε οι μηχανές αυτές σε δεσμεύουν σε συγκεκριμένη μάρκα καφέ, ο καφές τους ανά μερίδα είναι πιο ακριβός (!) και αυτό που παίρνεις είναι κάτι "σαν" καφές.
Μόνη εξαίρεση οι μηχανές που λειτουργούν με pods ESE . Αυτά είναι τα χάρτινα "δισκάκια" που μπαίνουν και στις κλασικές μηχανές. Είναι αυτόνομες μερίδες και κυκλοφορούν σε διάφορες μάρκες (illy, lavazza κλπ). Με τα pods αυτά μπορούμε να πάρουμε έναν καλό καφέ εφάμιλλο μιας υπεραυτόματης τις οποίες θα δούμε στη συνεχεία.
Πέρα από τις μηχανές που όλοι μας ξέρουμε και που τις λέμε ημιαυτόματες (είναι αυτές που παίρνουμε το pf στο χέρι και το γεμίζουμε με καφέ) , υπάρχουν οι αυτόματες (σαν τις ημιαυτόματες αλλά με επιπλέον αυτόματη δοσομέτρηση του καφέ στο φλιτζάνι) και οι υπεραυτόματες μηχανές, όπως οι saeco odea, talea κλπ.
Οι τελευταίες έχουν ενσωματωμένο μύλο άλεσης των σπυριών του καφέ. Ρίχνεις σπυριά στη μηχανή και παίρνεις έτοιμο καφέ στο φλιτζάνι! Είναι βολικές, εύχρηστες, καθαρές (δεν θα δεις τριμμένο καφέ γύρω από την εσπρεσιέρα). Αλλά στα μείον τους είναι ότι έχουμε λιγότερη ελευθερία παρέμβασης της δόσης (μάζας) καφέ, του χρόνου εκχύλισης κλπ με επιπλέον κίνδυνο την αυξημένη πολυπλοκότητα κατασκευής που τις κάνει πιο επιρρεπείς στις βλάβες. Γενικά δίνουν έναν πιο ελαφρύ καφέ από τις ημιαυτόματες.
Δεν είναι λοιπόν τυχαίο ότι όταν μιλάμε για καλό εσπρέσο, αναφερόμαστε στις ημιαυτόματες/αυτόματες μηχανές. Αυτές που εμείς παρεμβαίνουμε όπου και όσο θέλουμε κατά την διαδικασία εκχύλισης προκειμένου να πάρουμε το πιο καλό αποτέλεσμα!
οι πιο πολλοι νεοι αναγνωστες του φορουμ εδω, μπαινουν με ενα σκοπο. να μαθουν καποια πραγματα που θα τους οδηγησουν στο να αγορασουν μια μηχανη που να φτιαχνει καλυτερο καφε απο αυτον που πινουν σημερα, χωρις πολλα εξοδα.
μερικοι ακομα, για να ανακαλυψουν καποιο "κολπο" που να τους κανει να γνωρισουν περισσοτερα για αυτον τον χωρο που λεγεται καφες επρεσσο/καπουτσινο, και να φτιαχνουν καλυτερο καφε χωρις να αναγκαστουν να ξοδευτουν πολυ.
υπαρχουν τετοια "κολπακια"
αλλά πρωτα παμε να πουμε ενα μεγαλο "μυστικο"
το σκαλοπατι πανω απο το οποιο μπορουμε να μιλαμε για καφε αξιωσεων, ειναι η αγορα μιας μηχανης με επαγγελματικο καλο κλειστρο (pf) που να εχει καλαθακι non-presured. ομως με τετοια μηχανη πρεπει ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΑ να συνοδευτει απο την αγορα ενος μυλου καφε εσπρεσσο. θα δουμε στη συνεχεια τι ειναι αυτοι οι μυλοι.
αλλιως ειναι καλυτερα να μεινουμε στο μετριο αποτελεσμα που εχουμε συνηθισει να πινουμε.
πριν ομως δουμε αυτο το νεο κοσμο
συνηθως αν οχι παντα, ενα καλος εσπρεσσο προερχεται απο διπλη δοση καφε η οποια ειναι περιπου 15 γραμμαρια. με μερικους καλους καφεδες ομως μπορουμε να παρουμε πιο νοστιμο καφε με περισσοτερα γρ. ακομα και με 19 !
μεσο κοστος 7-12 ευρω για μια καλη τετοια ζυγαρια.
ενα δευτερο εξοδο που ειναι καλο να κανουμε ειναι να αγορασουμε ενα μεταλικο ταμπερ (πατητήρι). με αυτο συμπιεζουμε την σκονη του καφε μεσα στο καλαθακι με σκοπο να τον κανουμε ενα ομοιογενες σωμα με επιπεδη επιφανεια. ειναι καλο το ταμπερ μας να εχει διαμετρο περιπου ιση ή ελαχιστα μικροτερη απο την εσωτερικη διαμετρο του καλαθιου μας.
για παραδειγμα οι gaggia εχουν καλαθακια με διαμετρο 59,1 mm. αρα ενα ταμπερ με τουλαχιστον 58 mm μας ειναι απαραιτητο. συνηθως ομως οι κατασκευαστες συνοδευουν τις μηχανες τους με φτηνα ταμπερακια πλαστικα των 56mm.
συνηθιζεται να χρησιμοποιειται ως δυναμη αυτη των 15 κιλων οταν παταμε την σκονη του καφε, για να εχουμε ενα γερο σωμα. πιεζουμε με τον αγκωνα μας και οχι με το καρπο μας.
μεσο κοστος 15- 40 ευρω . φυσικα υπαρχουν και αρκετα ακριβοτερα, οπως υπαρχουν και δυναμομετρικα ταμπερ που τα ρυθμιζουμε να μας δωσουν συγκεκριμενη δυναμη πατηματος.
η πιεση στο ταμπερ ειναι ενας απο τους παραγοντες που επεμβαινουν στην εκχυλιση του καφε, αρα και στην ποιοτητα του καφε στο φλυτζανι μας.
ενα τριτο εξοδο φτηνο αλλα και απαραιτητο, ειναι η αγορα ενος δοσομετρικου γυαλινου φλυτζανιου.
ετσι μπορουμε να ξερουμε ποσο υγρο καφε εχουμε.
ενας καλος διπλος εσπρεσσο ειναι μεταξυ 50-60 ml καφε (ο μονος το μισο)
κοστος περιπου 4-8 ευρω μονο
μιλαμε τοση ωρα για εκχυλιση και δεν ειπαμε το ΒΑΣΙΚΟ.
ο χρονος ο οποιος χρειαζεται για να παρουμε στο φλυτζανι μας εναν καλο καφε
μιλωντας παντα για non-presured καλαθακια, ενας καλος καφες ειναι σε ποσοτητα περιπου 60 ml (για 15-16 γραμμαρια σκονης καφε) και η ροη που πρεπει να εχουμε, ειναι αυτη που παιρνουμε αν αυτη η ποσοτητα παραχθει σε 25 δευτερολεπτα περιπου απο την ωρα που θα πατησουμε το κουμπι της μηχανης για να αρχισει η εκχυλιση μεχρι να το κλεισουμε. μερικοι καφεδες (και αναλογα τα γουστα) ειναι ισως λιγο καλυτεροι αν τα 60 ml κανουν 20 δευτ και μερικοι αν κανουν 35 δευτερα για να γινουν.
σε γενικες ομως γραμμες ο σωστος εσπρεσσο για διπλη δοση καφε ειναι 50-60 ml για 15-17 γρ σκονης σε 25-30 δευτερολεπτα.
αν τα 60 ml τα παρουμε σε λιγοτερα δευτερολεπτα τοτε μιλαμε για υποεκχυλιση επειδη το καυτο νερο δεν προλαβαινει να παρει ολες τις ουσιες τις σκονης του καφε.
αν τα 60 ml τα παρουμε σε περισσοτερα δευτερολεπτα, τοτε μιλαμε για υπερεκχυλιση επειδη τα καυτο νερο προφανως μενοντας περισσοτερη ωρα μεσα στη σκονη, "εκαψε" πολλες ουσιες του ή πηρε και αλλες που δεν θελαμε.
ο ιδιος χρονος απαιτειται και για μονη δοση καφε! και τουτο επειδη το αντιστοιχο καλαθακι (μονης δοσης) εχει τις μισες τρυπες απο το καλαθακι της διπλης δοσης
αφου ειδαμε αυτα παμε να δουμε το μεγαλο κεφαλαιο των μυλων





